Q-KOORTS
de Australische tekenbeetkoorts
Rogier Verberne
met tekeningen van Marisca Bruinooge-Verberne
|
Q-KOORTSde Australische tekenbeetkoortsRogier Verberne |
|
Een statistische meetfoutEpidemieBij griep wordt van een epidemie gesproken als het aantal nieuwe ziektegevallen twee weken achter elkaar boven 60 per 100.000 inwoners uitkomt. De 2354 meldingen van Q-koorts in het jaar 2009 betekenen 44 zieken per week of 0.27 gevallen per 100.000 Nederlanders. Van een epidemie was dus geen sprake. Maar er waren grote regionale verschillen: vooral in Noord-Brabant en Limburg hadden enkele gemeenten meer dan 500 meldingen per 100.000 inwoners over de jaren 2007 t/m 2009 opgeteld. Als al die meldingen binnen twee maanden gedaan zouden zijn, was plaatselijk de norm voor een epidemie gehaald.ClustersRuim de helft (59%) van alle Q-koortsmeldingen was afkomstig uit de directe omgeving van besmette geitenbedrijven; meer dan 5 km ervandaan was het aantal lager. Dat maakte besmette geiten verdacht als veroorzakers van de ziekte bij mensen. Merkwaardig is dat de verhoogde incidentie van mensen met Q-koorts stopt bij de grens: in de aangrenzende provincies waren wel besmette geitenbedrijven maar het aantal patiënten met Q-koorts bleef er normaal: bijv. in Vlaanderen waren in 2009 slechts 5 gevallen en in heel België 18. En waar had in Nederland de resterende 41% van de gemelde gevallen de besmetting opgelopen als die mensen niet in de buurt woonden van een geitenbedrijf?MeetfoutBij het eerste georganiseerde onderzoek naar afweerstoffen tegen Q-koorts bij mensen (Herpen, 2007) bleken 59 van bijna 500 bloedmonsters positief. Sindsdien werden mensen met griepachtige klachten die in de omgeving van besmette geitenbedrijven woonden of werkten steeds vaker getest op de aanwezigheid van deze afweerstoffen in hun bloed. Nadat de ministers Verburg en Klink een brief stuurden aan ruim een miljoen huishoudens die in de omgeving van besmette geitenbedrijven woonden, werd dat onderzoek zelfs een hype. Door dat gerichte zoeken werden juist rond besmette bedrijven meer mensen opgespoord met afweerstoffen. Daardoor mogen uit de gevonden verdeling geen conclusies worden getrokken. Alleen als overal even intensief wordt gezocht, is dat statistisch verantwoord.SchadeDoor deze statistische meetfout kregen medische deskundigen en de overheid de overtuiging dat besmette bedrijven een bedreiging vormen voor de volksgezondheid. Als gevolg daarvan moesten op die bedrijven alle drachtige dieren worden gedood (meer dan 50.000). Bovendien kregen de overblijvende geiten en ooien een levenslang fokverbod. Daardoor liep de melkproductie op deze bedrijven snel terug; want ook geiten en ooien geven alleen melk nadat ze jongen hebben gekregen. En de aanvoer van nieuwe, onbesmette productiedieren was lange tijd verboden. Deze maatregelen hebben geleid tot een groot inkomensverlies. De schade voor een gemiddeld melkgeitenbedrijf is door de Zuidelijke Land- en Tuinbouw-Organisatie (ZLTO) geschat op 160.000 tot 250.000 euro. Daardoor is een aantal bedrijven gestopt; andere vechten tegen een faillissement.Conclusies1. De Q-koorts was geen epidemie, landelijk noch plaatselijk.2. Door gericht zoeken rond besmette geitenbedrijven werden daar meer mensen met afweerstoffen opgespoord. 3. Die scheve verdeling gaf ten onrechte de indruk dat besmette bedrijven een bedreiging vormen voor de volksgezondheid.
© Rogier Verberne andere e-boeken van Rogier Verberne |