Q-KOORTS

de Australische tekenbeetkoorts

Leo Rogier Verberne
met tekeningen van Marisca Bruinooge-Verberne




3. Statistische meetfout


Een epidemie is de snelle toename van het aantal lijders aan een bepaalde ziekte waarbij het aantal nieuwe ziektegevallen twee weken achter elkaar boven 60 per 100.000 inwoners komt. De snelste toename van het aantal meldingen van Q-koorts in Nederland was in het jaar 2009 toen er 2354 nieuwe ziektegevallen werden geregistreerd. Dat is 45 meldingen per week op 16,5 miljoen Nederlanders of 2,7 nieuwe ziektegevallen per 100.000 inwoners. Dus van een epidemie was geen sprake. Er waren wel regionale verschillen: in Brabant en Limburg hadden enkele gemeenten in dat jaar 500 meldingen per 100.000 inwoners. Maar ook dat zijn er minder dan 10 per week. De norm voor een epidemie werd dus nooit gehaald, zelfs niet rond de zuidelijke besmettingshaarden.

Statistische meetfout
Het bloedonderzoek in 2007 onder de inwoners van Herpen was gericht op alle dorpsbewoners: het ging daarbij dus niet om zieke mensen. Bij 59 van hen werden afweerstoffen aangetoond tegen de Q-koortsbacterie. Sindsdien werden patiënten met griepachtige klachten die in de omgeving van een besmet geitenbedrijf woonden of werkten steeds vaker getest op de aanwezigheid van afweerstoffen tegen Q-koorts. Vooral nadat de ministers Verburg en Klink een brief stuurden aan meer dan een miljoen huishoudens in Nederland die binnen een straal van 5 km rond besmette geitenbedrijven woonden (1), werd dat onderzoek een hype. Door dat gerichte zoeken rond besmette bedrijven werden juist daar meer mensen met afweerstoffen opgespoord dan elders. Daarom mogen uit de gevonden verdeling van de positieve bloeduitslagen geen conclusies worden getrokken: het was immers geen aselecte steekproef. Alleen als overal even intensief wordt onderzocht, is een conclusie uit de verkregen meetresultaten statistisch verantwoord. De conclusie van een aantal microbiologen dat ‘het grootste risico om Q-koorts te krijgen, bestaat in het wonen dicht bij een besmet bedrijf met melkgeiten’ (2) is dus statistisch onjuist.

Schade
Door deze en dergelijke foutieve informatie ontstond bij de politici de overtuiging dat besmette geitenbedrijven een bedreiging vormen voor de volksgezondheid. Daarom gelastte de overheid drastische maatregelen: op besmette bedrijven moesten alle drachtige dieren worden gedood (in totaal meer dan 50.000) en voor nog eens ruim 50.000 geiten werd een fokverbod van kracht. Bovendien bleef de aanvoer van nieuwe, onbesmette productiedieren lange tijd verboden. Daardoor liep de melkproductie en dus het inkomen van de betreffende geitenhouders hard terug: want ook geiten geven alleen melk nadat ze jongen hebben gekregen. De schade door al deze maatregelen is door de ZLTO (Zuidelijke Land- en Tuinbouw-Organisatie) geschat op 160.000 tot 250.000 euro voor een gemiddeld bedrijf met melkgeiten.

Conclusies
1. De uitbraak van Q-koorts in Nederland gedurende de jaren 2007-2010 was geen epidemie.
2. Door gericht zoeken bij bewoners rond besmette geitenbedrijven werden daar meer mensen met afweerstoffen tegen Q-koorts aangetroffen.
3. Die ‘scheve verdeling’ gaf ten onrechte de indruk dat besmette geitenbedrijven een risico vormen voor omwonenden om Q-koorts te krijgen.

Bronnen
1. Brief Min. LNV 7 april 2010; G. Verburg: Antwoord op Kamervragen inzake bestrijding van Q-koorts en de kosten en proportionaliteit daarvan. 2010Z06181
2. Hoek W van der, Morroy G, Renders NH, Wever PC, Hermans MH, Leenders AC, Schneeberger PM: Epidemic q Fever in humans in the Netherlands. Adv Exp Med Biol. 2012; 984: 329-364

lees verder

© Leo Rogier Verberne
ISBN/EAN: 978-90-818362-0-3
www.q-koortsbesmetting.nl